Maður hefur verið dæmdur í Héraðsdómi Norðurlands Vestra til að greiða bróður sínum fyrir óleyfilegar úttektir af viðskiptareikningi hans hjá Kaupfélagi Skagfirðinga. Alls tók maðurinn út vörur í 302 skipti á fimm ára tímabili hjá þremur fyrirtækjum Kaupfélagsins, að andvirði um 6,3 milljónir króna.
Maðurinn var ákærður fyrir fjársvik með því að hafa í þessi 302 skipti á árunum 2016-2021 tekið út vörur í Skagfirðingabúð, Bifreiðaverkstæði KS og Byggingarvöruversluninni Eyri, en allt eru þetta fyrirtæki í eigu Kaupfélags Skagfirðinga, með því að skuldfæra þær á viðskiptareikning bróður síns hjá Kaupfélaginu og hagnýta sér rangar eða óljósar hugmyndir starfsmanna um heimild hans til
skuldfærslnanna.
Af þessu 6,3 milljónum voru úttektirnar úr Skagfirðingabúð hæstar, um það bil 4,3 milljónir.
Í dómnum segir að mágkona mannsins hafi lagt fram kæru sumarið 2021 eftir að þau hjónin hafi komist að því að maðurinn hefði nýtt sér reikninginn án leyfis. Hann hafi að þeirra sögn lofað að borga upphæðina alla til baka en aðeins greitt 150.000 krónur.
Vildi maðurinn meina við skýrslutöku hjá lögreglu að hann hefði haft fulla heimild til úttektanna og taldi bróður sinn hafa vitað af þeim. Vildi hann enn fremur meina að þeir bræður hefðu gert samkomulag um notkun hans á reikningnum þar sem hann hefði unnið mikið fyrir bróður sinn við sveitastörf. Ekki hefði verið rætt um nein takmörk á þeim úttektum.
Ekki svona mikið
Bróðir mannsins sagði við skýrslutöku að hann hefði átt að fá sína heimild í hvert sinn sem hann hefði tekið út vörur með reikningnum og hefði ekki haft neitt leyfi til úttekta án sérstaks leyfis. Aldrei hefði verið nefnt hve mikið hann mætti taka út en hann hefði ekki mátt taka svona mikið út.
Bróðirinn sagði ástæðu þess að hann hefði ekki stöðvað úttektirnar fyrr vera þá að hann hefði ekki vitað af þessu, en hann hefði treyst sinni fjölskyldu. Hann fengi nótur frá Eyrinni og Bifreiðaverkstæðinu en ekki frá Skagfirðingabúð. Bróðir hans hafi aldrei fengið leyfi til að taka út úr Skagfirðingabúð, heldur bara úr Eyrinni og verkstæðinu en aðeins í stökum tilvikum.
Megninu stalstu
Samskipti bræðranna á samfélagsmiðli lágu fyrir í málinu en í dómnum segir meðal annars um þessi sasmkipti:
„Þá getur ákærði þess að vegna allrar þeirrar vinnu sem hann hafi unnið fyrir brotaþola í gegnum árin og vegna þess innskatts sem brotaþoli hafi fengið vegna úttektanna fari ákærði fram á að „upphæðin verði lækkuð um 4,4 milljónir“. Ákærði kveðst ekki geta greitt meira en 50.000 krónur á mánuði, svo það sé tilgangslaust að tala um hækkanir. Svör brotaþola voru á þá leið að hann fengi ekki endurgreiddan virðisaukaskatt af matvöru eða bílaviðgerðum. Síðan segir: „Og megninu stalst þú.“ Í framhaldi af því skrifaði brotaþoli að „utan þessarar upphæðar“ séu 1.100.000 krónur sem brotaþoli hafi millifært til ákærða og litið á sem laun fyrir aðstoð. Þetta hafi ekki verið „endilega um upphæðir“ heldur að
ákærði „sýndi manndóm“ og horfðist í augu við gerðir sínar.“
Í dómnum er einnig vitnað til skilaboða dóttur brotaþolans til föðurbróður síns sem sagði að hann yrði að:
„Koma hingað, setjast niður með okkur og ræða við okkur.“
Sagði hún einnig við föðurbróður sinn að hann hefði lifað eins og greifi á þeirra kostnað. Hvatti hún hann til þess að leggja fram raunhæfa áætlun um endurgreiðslu annars yrði kæra lögð fram en áður hafði faðir hennar lýst því yfir við bróður sinn að hann vildi síður kæra hann.
Illa staddur
Fyrir dómi stóð hinn ákærði við þá fullyrðingu að bróðir hans hefði veitt honum fulla heimild til úttekta af viðskiptareikningnum. Hann hefði verið illa staddur fjárhagslega og spurt bróður sinn hvort hann mætti aðstoða hann gegn því að fá að taka út af reikningnum. Þetta hafi bróðir hans samþykkt. Umfang úttektarheimilda hafi ekki verið sérstaklega rætt, en ekki hafi verið ætlunin að taka út fyrir mörg hundruð þúsund krónur.
Maðurinn neitaði því aðspurður að hafa talið úttektirnar fram til skatts þar sem um styrk hafi verið að ræða. Hann taldi sig ekki hafa stofnað til neinnar skuldar við bróður sinn vegna úttektanna og hann hefði aldrei leynt þeim.
Bróðirinn sagði fyrir dómi að grunsemdir hefðu farið að vakna þegar hann hafi í auknum mæli verið farinn að beina viðskiptum sínum annað en til Kaupfélags Skagfirðinga en samt hafi fjárhæð reikninga þaðan ekki lækkað. Hann kvaðst ekkki hafa skoðað það nánar, sem megi segja að hafi verið kæruleysi en hann hafi treyst sínu fólki. Ítrekaði hann að hafa ekki veitt neinar heimildir til úttektanna og sagðist hafa greitt bróður sínum með peningum fyrir þá aðstoð sem hann veitti honum við bústörf.
Fimm ár
Aðspurður um hvort hann hefði aldrei áður orðið þess áskynja, á þessu fimm ára tímabil að reikningar frá Kaupfélaginu væru óeðlilega háir kvað bróðirinn reikningana að jafnaði einungis hafa haft að geyma heildartölur frá hverri deild. Þó hafi einhverjir reikningar frá Eyrinni verið sundurliðaðir en ekki frá Skagfirðingabúð. Jafnframt kvaðst hann ekki hafa skoðað úttektarmiða sem komið hafi frá Kaupfélaginu heldur hafi þeir farið til bókara hans.
Starfsmaður Kaupfélagsins bar fyrir dómi að á þessum tíma, 2016-2021, hafi almennt verið hægt að skuldfæra vörur á viðskiptareikninga með þeim hætti að gefa þar upp kennitölu viðkomandi reikningseiganda og skrifa svo undir strimil vegna úttektarinnar. Upplýsingar um úttektir hafi síðan mánaðarlega verið sendar til reikningseigenda sem hafi getað gert athugasemdir innan 15 daga. Hann kvað reikningseigendur ekki hafa tilkynnt sérstaklega um hverjir hefðu heimildir til úttekta af viðskiptareikningunum.
Gögn
Í niðurstöðu Héraðsdóms Norðulands Vestra segir að engin skrifleg gögn liggi fyrir um að maðurinn hafi haft heimild bróður síns til allra þessara úttekta. Fyrir liggi enn fremur gögn um millifærslur bróðurins til mannsins sem dragi úr trúverðugleika framburðar þess síðarnefnda um að úttektirnar hafi verið greiðsla fyrir veitta aðstoð við bústörf. Það lægi heldur ekkert fyrir um að umfang aðstoðarinnar hefði verið slíkt að það samsvaraði þeirri upphæð sem maðurinn tók samtals út fyrir. Samskipti mannsins við bróður sinn og mágkonu á samfélagsmiðlum bendi einnig til að hann hafi gengist við skuldinni. Sú staðreynd að maðurinn hafi skrifað sitt eigið nafn á úttektarseðlana bendi ekki til að hann hafi haft heimild fyrir úttektunum enda hefðu starfsmenn Kaupfélagsins vitað full vel hver hann væri og því hafi ekki gengið að skrifa undir með fölsku nafni.
Telur dómurinn að framferði og orð mannsins sanni að hann hafi ekki haft heimild bróður síns til úttektanna og hafi því framið fjársvik í skilningi hegningarlaga.
Í ljósi þess að maðurinn hafði ekki áður gerst sekur um refisvert athæfi, sá dráttar sem varð á meðferð málsins og þess að um 302 úttektir á fimm ára tímabili, fyrir á um sjöundu milljón króna, var að ræða þótti við hæfi að dæma hann í níu mánaða skilorðsbundið fangelsi. Þar að auki þarf hann að greiða bróður sínum 6,3 milljónir króna auk vaxta og málskostnaðar.
