Rithöfundurinn og aðgerðarsinninn Ayaan Hirsi Ali segir Vesturlönd standa frammi fyrir þróun sem hún telur að stjórnvöld og almenningur hafi vanmetið um árabil. Í viðtali við breska dagblaðið The Telegraph segir hún að íslamistar leitist ekki við að aðlagast vestrænum samfélögum heldur að umbreyta þeim og að stjórnmálamenn hafi brugðist með því að horfast ekki í augu við vandann.
Hirsi Ali fæddist í Sómalíu árið 1969 og ólst upp við ofbeldi og sífellda flutninga. Fjölskyldan bjó meðal annars í Sádi Arabíu, Eþíópíu og Kenía áður en hún flúði til Evrópu snemma á tíunda áratugnum. Hún hefur um árabil verið einn þekktasti gagnrýnandi heims á umskurð á konum og róttæka túlkun íslams.
Hún þarf enn að vera meðr stöðuga öryggisgæslu eftir að hafa verið sett á dauðalista hryðjuverkasamtakanna al-Kaída.
Líf sem breyttist eftir morðið á Theo van Gogh
Alþjóðleg athygli beindist að Hirsi Ali árið 2004 þegar hollenski kvikmyndagerðarmaðurinn Theo van Gogh var myrtur af íslamista eftir að þau unnu saman að stuttmyndinni Submission, sem fjallaði um stöðu kvenna í íslam.
Hún líkir frelsinu við loftið sem fólk andar að sér og segir að flestir hugsi ekki um mikilvægi þess fyrr en það sé farið
Eftir morðið var Hirsi Ali flutt í skyndi frá Hollandi og þurfti hollenski herinn að sjá um öryggi hennar. Hún hefur síðan þurft að notast við umfangsmikla öryggisgæslu hvert sem hún fer.
Hún segir þó að stærsta áhyggjuefni sitt í dag sé ekki eigin öryggi heldur það sem hún telur vera hægfara hnignun þeirra gilda sem hafi gert Vesturlönd að frjálsum samfélögum.
Segir Vesturlönd hafa gleymt hversu brothætt frelsið er
Að mati Hirsi Ali hefur vestrænt samfélag orðið svo vant frelsi sínu að það geri sér ekki lengur grein fyrir því hversu auðvelt sé að glata því.
Hún líkir frelsinu við loftið sem fólk andar að sér og segir að flestir hugsi ekki um mikilvægi þess fyrr en það sé farið.
Hún rifjar upp að þegar hún gaf út sjálfsævisögu sína Infidel árið 2006 hafi margir litið á lýsingar hennar á lífinu í Austur Afríku sem eitthvað framandi sem ætti ekki við í Evrópu. Nú telji hún að margt af því sem hún upplifði sé farið að birtast í vestrænum ríkjum vegna mikilla fólksflutninga síðustu áratuga.
Umskurður kvenna og heiðursofbeldi séu ekki lengur fjarlæg vandamál
Sem barn var Hirsi Ali umskorin að frumkvæði ömmu sinnar meðan foreldrar hennar voru fjarverandi. Hún segir að þegar hún byrjaði að ræða reynslu sína opinberlega í Evrópu hafi viðbrögðin einkennst af skelfingu. Í dag telur hún að Vesturlönd hafi ekki brugðist nægilega hratt við vandamálum á borð við nauðungar hjónabönd, heiðursofbeldi og limlestingar á kynfærum stúlkna.
Hún gagnrýnir jafnframt að sumir vilji milda orðalagið í umræðunni um umskurð kvenna og segir að slíkt dragi úr alvarleika verknaðarins.
Gerðist sjálf hælisleitandi
Árið 1992 átti Hirsi Ali að giftast fjarskyldum frænda í Kanada samkvæmt ákvörðun föður síns. Á leiðinni þangað fór hún hins vegar úr lestinni í Hollandi og sótti þar um hæli. Síðar viðurkenndi hún að hafa gefið rangar upplýsingar í umsókn sinni. Hún segir að hún hafi gert það af örvæntingu og ótta og bendir á að margir hælisleitendur geri hið sama.
„Íslamistar vilja ekki aðlagast. Þeir vilja ekki málamiðlanir. Þeir vilja ráða, taka yfir og skipta út því samfélagi sem fyrir er“
Þrátt fyrir það segir hún að markmið sitt hafi frá fyrsta degi verið að verða hluti af hollensku samfélagi. Hún hafi strax skráð sig í tungumálanám og viljað vinna fyrir sér fremur en að lifa á ríkisaðstoð.
Greinir skýrt á milli íslams og íslamisma
Hirsi Ali leggur ríka áherslu á að gera greinarmun á trúarbrögðunum íslam og hugmyndafræðinni íslamisma. Að hennar mati snýst íslam um trú einstaklinga en íslamismi um pólitíska stefnu þar sem markmiðið sé að innleiða sharía og breyta samfélögum eftir trúarlegum reglum.
Hún hafnar þeirri hugmynd að íslamistar muni með tímanum aðlagast frjálslyndum lýðræðissamfélögum.
„Íslamistar vilja ekki aðlagast. Þeir vilja ekki málamiðlanir. Þeir vilja ráða, taka yfir og skipta út því samfélagi sem fyrir er,“ segir hún og telur að stjórnmálamenn hafi í of mörgum tilvikum lokað augunum fyrir þessari þróun.
Gagnrýnir stefnu stjórnvalda í innflytjendamálum
Hún segir að evrópsk stjórnvöld hafi lengi gengið út frá því að innflytjendur myndu smám saman samlagast samfélaginu.
Í staðinn hafi víða orðið til öflug trúarleg samfélög sem geri nýjum innflytjendum kleift að lifa nær alfarið innan eigin samfélaga án þess að tengjast menningu eða gildum þeirra landa sem þeir búa í.
Hún nefnir sérstaklega samtök tengd Bræðralagi múslima og segir að þau hafi markvisst byggt upp moskur, menningarmiðstöðvar og skóla víða í Evrópu.
Segir hneykslið vegna nauðgunargengja í Bretlandi hafa sýnt kerfisbundna þöggun
Hirsi Ali telur að umfangsmikil kynferðisbrot gegn ungum stúlkum í Bretlandi, þar sem hópar karla af pakistönskum uppruna voru dæmdir í mörgum málum, hafi orðið til vegna þess að yfirvöld vildu ekki ræða uppruna gerendanna af ótta við ásakanir um fordóma.
Að hennar mati sýni málið hvernig stjórnmálamenn og stofnanir forðist erfiðar staðreyndir þegar þær tengjast pólitískri umræðu um íslam.
Snéri sér frá trúleysi til kristni
Eftir að hafa hafnað íslam varð Hirsi Ali um árabil einn þekktasti talsmaður trúleysis.
Hún segir þó að langvarandi ógnir, streita og þunglyndi hafi leitt hana að þeirri niðurstöðu að eitthvað vantaði í líf hennar.
Árið 2023 greindi hún frá því að hún hefði tekið kristna trú. Hún segir að ákvörðunin hafi ekki verið pólitísk heldur persónuleg og lýsir því að hún hafi fundið nýjan tilgang með því að lesa Biblíuna.
Vill sterkari viðbrögð frá Vesturlöndum
Hirsi Ali segir að Vesturlönd standi ekki frammi fyrir skyndilegu hruni heldur hægfara breytingu þar sem sífellt fleiri málamiðlanir grafi undan þeim gildum sem samfélögin byggðust á.
Hún telur að stjórnmálamenn verði að ræða opinskátt um innflytjendamál, öryggi og samþættingu ef koma eigi í veg fyrir frekari klofning samfélaga.
Að hennar mati er stærsta hættan sú að lýðræðissamfélög taki eigin frelsi sem sjálfsögðum hlut og bregðist því of seint við þegar grundvallargildin fara að veikjast.
