Héraðsdómur Reykjavíkur hefur úrskurðað meðlimum hljómsveitarinnar Skálmaldar í vil í deilu þeirra við útgáfufyrirtækið Öldu Music um útgáfurétt á plötu og DVD-diski með stórtónleikum hljómsveitarinnar með Sinfóníuhljómsveit Íslands árið 2013. Tónleikarnir, þar sem hljómsveitirnar fluttu lög Skálmaldar, sem voru raunar þrír, þóttu mjög kraftmiklir og eftirminnilegir þeim sem voru viðstaddir og þeim sem hlustuðu á plötuna eða horfðu á tónleikana í mynd á DVD-disknum.
Þrír tónleikar voru haldnir á þremur kvöldum í nóvember 2013 og fóru allir fram í Eldborgarsal Hörpu. Það voru þeir tónleikar sem voru nr. 2 í röðinni sem voru teknir upp í bæði hljóði og mynd.
Fram kemur í dómnum að óumdeilt sé að upphaflega hafi útgáfurétturinn verið framseldur Senu sem gaf plötuna og DVD-diskinn út. Sena framseldi síðan útgáfuréttinn til Öldu en meðlimir Skálmaldar vilji meina að þeir hefðu aldrei verið upplýstir eða hafðir með í ráðum um þá ráðstöfun. Óumdeilt sé einnig að meðlimum Skálmaldar hafi borist höfundarréttargreiðslur frá Öldu vegna útgáfunnar á tónleikunum.
Árið 2023 var platan endurútgefin í tilefni af 10 ára afmæli tónleikanna og spurðust í kjölfarið meðlimir Skálmaldar fyrir um samning milli Senu og Öldu um framsal á útgáfuréttinum. Slíkur samningur fannst ekki og nýir samningar tókust ekki í kjölfarið og taldi hljómsveitin að útgáfuréttur fyrirtækisins væri þar með fallinn niður og ætti því aftur að flytjast til meðlima sveitarinnar þar sem hann væri hluti af þeirra höfundarétti.
Réttur og skýrleiki
Lagði hljómsveitin í kjölfarið fram stefnu þar sem þess var krafist að yfirráðaréttur hennar yfir útgáfuréttinum yrði viðurkenndur og að Alda greiddi bætur fyrir að hafa gefið út plötuna án þess að hafa nokkurn rétt til þess.
Alda mótmælti málatilbúnaði Skálmaldar meðal annars á þeim grundvelli að hann væri vanreifaður og óskýr og þar af leiðandi ekki í samræmi við lög um meðferð einkamála.
Héraðsdómur Reykjavíkur segir meðal annars í sinni niðurstöðu að þar sem enginn skriflegur samingur um útgáfurétt Öldu eða Senu liggi fyrir hafi það vart þýðingu fyrir fyrirtækið að vísa til þess að Skálmöld geti ekki ein átt útgáfuréttinn heldur einnig Sinfóníuhljómsveit með tilvísun í skriflegan samning á milli Senu og síðarnefndu sveitarinnar. Líta megi fremur á þann samnin sem greiðslu til Sinfóníuhljómsveitarinnar fyrir flutning hennar á tónleikunum.
Dómurinn segir að af gögnum málsins og framburði fyrir dómi megi ráða að óljóst hafi verið hversu lengi framsal útgáfuréttarins frá Skálmöld til Senu hafi átt að gilda.
Sönnun
Hins vegar sé óumdeilt að engin sönnun liggi fyrir í málinu um að skrifað hafi verið undir samning um framsal á útgáfuréttinum og hann þannig staðfestur formlega og skýrlega. Ekki liggi því fyrir nein skýr og bindandi yfirlýsing af hálfu Skálmaldar um framsal útgáfuréttar með því umfangi sem Alda byggi á í málinu en meðlimir hljómsveitarinnar andmæli. Þeir kannist heldur ekki við að hafa sjálfir yfirhöfuð átt þátt í viðræðum um eða samningu draga að slíkum samningi.
Hafi heldur ekkert komið fram í málinu sem bent gæti til þess eða gert líklegt að svo hafi verið. Miðað við það sem á annað borð hafi komið fram um gerð samningsdraganna, virðist ekki annað liggja fyrir en að ganga verði út frá því að þau hafi a.m.k. að meginstefnu til verið samin einhliða af hálfu Senu.
Aðeins hafi komið fram af hálfu meðlima Skálmaldar að þeir hafi um margra ára skeið gert ráð fyrir tilvist einhvers samnings um útgáfurétt Senu og síðar Öldu vegna upprunalegu útgáfunnar frá 2013, án þess að þeir vissu neitt nánar um gildistíma.
Rétturinn
Dómurinn minnir einnig á að talið hafi verið að vegna náinna persónulegra tengsla höfundar við höfundarverk sé að öðru jöfnu eðlilegt og sanngjarnt að túlka vafaatriði um framsal á höfundarétti þröngt og höfundi í hag. Ekki er tekið undir það með Öldu að fyrirtækið hafi eignast útgáfuréttinn m.a. vegna tómlætis meðlima Skálmaldar sem hafi þvert á móti brugðist strax við þegar þeir hafi komist að því að enginn skriflegur samningur um framsal á útgáfuréttinum væri til staðar.
Héraðsdómur Reykjavíkur segir ljóst að Öldu hafi ekki tekist að sanna að fyrirtækið eigi útgáfuréttinn að tónleikaplötunni og því teljist meðlimir Skálmaldar eiga hann sameiginlega.
Dómurinn fellst hins vegar ekki á bótakröfu Skálmaldar. Málatilbúnaður um slíkan bótarétt sé óskýr ekki síst hvað varði tímamörk um upphaf hinnar hugsanlega bótaskyldu háttsemi. Telja megi einnig miðað við gögn og málsatvik að forsvarsmenn Öldu hefðu verið í góðri trú um rétt sinn til að gefa plötuna út og fram til 2023 hafi meðlimir Skálmaldar talið að samið hefði verið skriflega um þennan rétt og ekki hefðu verið lögð fram gögn eða rök fyrir annars konar tjóni, fyrir meðlimi sveitarinnar en fjárhagslegu.
Dóminn í heild er hægt að kynna sér nánar hér.
