Þýska ríkisstjórnin hyggst herða reglur um veikindaleyfi eftir að Friedrich Merz kanslari sagði að landið gæti ekki lengur sætt sig við miklar veikindafjarvistir sem dragi úr samkeppnishæfni þýsks atvinnulífs. Meðal breytinga sem boðaðar hafa verið er að afnema heimild til að gefa út veikindavottorð eftir eitt símtal og gera starfsmönnum skylt að leggja fram læknisvottorð strax frá fyrsta veikindadegi.
Umræðan hefur verið knúin áfram af tölum um opinbera starfsmenn í Berlín sem hafa vakið mikla athygli á samfélagsmiðlum. Þar er bent á að um 56 þúsund starfsmenn borgarinnar hafi verið frá vinnu að meðaltali í 37 daga vegna veikinda árið 2025. Að auki eigi þeir rétt á 30 daga sumarleyfi, sem þýði að þeir séu að jafnaði frá vinnu í um 67 daga af um 220 vinnudögum, eða tæplega þriðjung vinnuársins. Þessar tölur hafa verið nefndar sem dæmi um þann vanda sem þýska ríkisstjórnin telur að þurfi að bregðast við.
Veikindafjarvistir hjá Reykjavíkurborg enn hærri
Þegar litið er til Íslands vekur samanburðurinn athygli.
Samkvæmt úttekt Viðskiptaráðs Íslands voru veikindafjarvistir árið 2020 3,1% af greiddum vinnustundum í einkageiranum, en 6,0% hjá hinu opinbera. Nýrri tölur sýna að hjá Reykjavíkurborg voru veikindafjarvistir komnar í 7,5% árið 2024, sem er talsvert yfir meðaltali hins opinbera.
Þótt tölurnar séu ekki settar fram á nákvæmlega sama hátt og í Berlín benda þær til þess að veikindafjarvistir hjá stærsta opinbera vinnuveitanda landsins séu mjög miklar og að vandinn sé síður en svo bundinn við Þýskaland.
Sjöfaldur veikindaréttur eftir sex mánaða starf
Viðskiptaráð hefur jafnframt bent á að opinberir starfsmenn á Íslandi njóti mun ríkari veikindaréttar en starfsmenn á almennum vinnumarkaði.
Samkvæmt ráðinu á starfsmaður hjá hinu opinbera rétt á allt að 119 dögum á fullum launum eftir aðeins sex mánaða starf, sem er um sjöfaldur veikindaréttur miðað við sambærilegan starfsmann í einkageiranum. Ráðið hefur einnig bent á að meiri veikindafjarvistir hjá hinu opinbera þýði aukinn kostnað fyrir skattgreiðendur og kallað eftir endurskoðun reglnanna.
Þýskaland bregst við með hertu eftirliti
Þýska ríkisstjórnin hyggst hins vegar ekki skerða sjálfan veikindaréttinn heldur herða eftirlitið. Samkvæmt tillögunum verður ekki lengur hægt að fá veikindavottorð eingöngu í gegnum símtal við lækni og starfsmenn þurfa að leggja fram læknisvottorð strax frá fyrsta veikindadegi.
Á sama tíma halda veikindafjarvistir áfram að vera umdeilt mál á Íslandi, þar sem nýjustu tölur benda til þess að fjarvistir hjá Reykjavíkurborg séu enn hærri en þær sem nú hafa orðið tilefni umfangsmikillar umræðu og fyrirhugaðra lagabreytinga í Þýskalandi.
