Nokkrir hnökrar hafa verið við útfösun 2G- og 3G-fjarskipakerfanna hér á landi. Enn eru um 6.000 símar sem ekki ná sambandi við Neyðarlínuna, erlendir ferðamenn lenda í vandræðum vegna uppfærslna og eCall-neyðarhringikerfi margra bifreiða er óvirkt.
Í viðtali við fréttastofu 30. júní sagði Logi Karlsson, framkvæmdastjóri tækniþróunar hjá Símanum, að ríkinu hefði staðið til boða að taka við rekstri fjarskiptakerfana en það væri kostnaðarsamt og óskynsamlegt af einkaaðilum á borð við fjarskiptafélögin að halda úti rekstri þeirra
Í skriflegu svari til fréttastofu segir Fjarskiptastofa:
„Eftir því sem best er vitað kom þessi hugmynd einungis fram í óformlegri umræðu á fyrstu stigum verkefnisins. Hún varð hvorki að formlegri tillögu né erindi til stjórnvalda eða Fjarskiptastofu og því var ekki tekin afstaða til hennar sem slíkrar. Þetta er í samræmi við það sem fram kemur í samskiptum við ráðuneytið, þar sem bent er á að ekki sé kunnugt um neitt tilboð eða formlegt erindi um að ríkið tæki yfir rekstur kerfanna [...] Af hálfu Fjarskiptastofu hefur jafnframt verið litið svo á að rekstur og útfösun farsímakerfa sé á ábyrgð fjarskiptafélaganna sjálfra. Hlutverk Fjarskiptastofu felst í eftirliti með því að slíkar breytingar fari fram með fullnægjandi undirbúningi og með hagsmuni almannaöryggis að leiðarljósi.“
Í svari fyrirspurnar fréttastofu tekur innviðaráðuneytið í sama streng.
Fjarskiptakerfin rekin af einkaðilum og ekki skilgreind sem neyðarþjónusta
Ólafur Magnússon, tæknistjóri hjá NOVA, sagði við RÚV 16. júní að farsímar væru ekki neyðarkerfi og vöktu ummælin athygli. Undir þetta tekur innviðaráðuneytið.
„Farnetsþjónusta er ekki skilgreind í lögum sem neyðar- og öryggisfjarskiptaþjónusta, heldur er slík þjónusta veitt á markaðslegum forsendum [...] Jafnvel þótt almennt séu gerðar ríkar kröfur um öryggi og gæði almennrar farnetsþjónustu er hún ekki formlega skilgreind í lögum sem neyðar- og öryggisfjarskiptaþjónusta. Almenn farnetsþjónusta er starfrækt á markaðslegum forsendum á ábyrgð einkarekinna aðila.“
Áframhaldandi óvissa með neyðarhringikerfin
Talið er að tugir þúsunda bíla á Íslandi séu með óvirkt neyðarhringikerfi. Frá því 31. mars 2018 var gerð krafa innan Evrópusambandsins að allir nýir fólksbílar væru með neyðarhringikerfi. Það neyðarhringikerfi studdist við 2G/3G-fjarskiptakerfið.
Það var ekki fyrr en í lok árs 2024 að bílar fengu að styðjast við 4G- og LTE-kerfið. Það má því reikna með að flestir bílar sem voru fluttir til landsins frá miðju ári 2018 til loka árs 2024 séu með kerfi sem reiði sig á fjarskiptanet sem búið er að loka á Íslandi.
Samkvæmt upplýsingum fréttastofu er mjög mismunandi milli bílaframleiðanda, jafnvel bílategunda hjá sama framleiðanda, hvort hægt er að uppfæra neyðarhringikerfin. Ef hægt er að uppfæra kerfin getur einnig verið mikill munur á því hvernig það er gert. Sumir uppfæra sig sjálfir í gegnum netþjóna (OTA-uppfærsla) á meðan þarf að fara með aðra á verkstæði. Kostnaður við slíkar heimsóknir getur hlaupið á tugum þúsunda króna.
Hvorki innviðaráðuneytið né Fjarskiptastofa hafa boðið upp á viðtal nýlega vegna málsins en hafa svarað fyrirspurnum fréttastofu skriflega.
